SEUL BÖLGESEL FİNANS MERKEZİ

50 milyon nüfuslu Güney Kore’nin başkenti Seul, 10 milyonu aşan nüfusuyla OECD üyesi gelişmiş ülke şehirleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Ülke GSYH’sınin %21’ini üreten ve yüksek teknoloji ürünlerindeki gelişmişlik seviyesi ile öne çıkan Seul, Samsung, LG, Hyundai ve SK gibi küresel ölçekte şirketlere ev sahipliği yapmaktadır. Şehirde yabancı nüfusun son 10 yılda beş kat artması ve 152 ülkeden 255.000 kişiye ulaşmış olması dikkat çekmektedir. Yabancıların dörtte üçünü Çinliler oluştururken, onları Tayvan, Japonya ve Vietnamlılar takip etmektedir.

Seul’ün bölgedeki diğer finansal merkezlere coğrafi olarak yakın olduğu söylenebilir. Şehrin Pekin, Şangay, Hong Kong, Tokyo, Osaka ve Taipei’ye uçuş uzaklığı 1 saat 50 dk ile 3 saat 40 dk arasında değişmektedir.

Ekonomik Göstergeler ve Finansal Sistem

Güney Kore, 1,1 trilyon ABD Doları cari GSYH’sı ile dünyanın 14. büyük ekonomisi konumundadır. Yıllık ortalama büyüme oranı 2006-2011 döneminde % 4,5 olmuştur. IMF’in tahminlerine göre 2012-2017 döneminde reel büyüme oranının yıllık ortalama % 3,9 olması ve ekonominin büyüklüğünün 1,6 trilyon ABD Dolarına ulaşması beklenmektedir. Kişi başına düşen milli gelir 2011 yılı itibariyle 22.778 ABD Dolarıdır.

Seul’de 22 küresel banka ve 82 sigorta şirketi faaliyet göstermektedir. Ülkede bankacılık sektörünün sermaye yeterlilik oranı % 14 seviyesindedir.

Seul’de faaliyet gösteren ve 2005 yılında spot ve vadeli işlem borsalarının birleştirilmesiyle kurulan Kore Borsası’nda (KRX) 2011 yılı sonu itibariyle 1.816 şirket işlem görmektedir (WFE üyesi borsalar arasında 9.). İşlem gören şirketlerin piyasa değerinin 996 milyar ABD Doları seviyesinde olduğu KRX, pay piyasası işlem hacminde 2 trilyon ABD Doları ile 7. sıradadır. KRX, endeks opsiyonlarında dünyada lider konumdadır (2011 yılı işlem sözleşme sayısı 3,7 milyar). KRX, endeks vadeli işlem sözleşmelerinde de 87 milyon adet sözleşme ile 3. sırada yer almaktadır.

Finans Merkezi Oluşum Sürecinde Öne Çıkan Faktörler

1960’lı yıllardan bu yana ihracat odaklı bir politika izleyen Güney Kore’de ekonomik büyüme Seul’ün gelişiminin itici gücü olmuştur. 1960’lı ve 1970’li yıllarda aile şirketlerinin halka açılması için yoğun bir biçimde çaba gösterildiği ve katı yasal düzenlemeler yapıldığı görülmektedir. 1990’lardan önce sanayi ağırlıklı bir yapı arz eden Kore ekonomisinde 1990’lı yıllarla birlikte hükümetlerin odak noktası finans sektörünün geliştirilmesine kaymıştır. Sermaye piyasasında yabancı yatırımların tamamen serbest bırakılmasının ardından 1998 yılı sonrasında yabancı şirketlerin ülkedeki şube sayısı ve sermaye piyasasında yabancıların payı giderek artmıştır.

2000’li yıllarda ise Kuzeydoğu Asya’nın uluslararası bir finans bölgesi haline gelmesi devlet politikası olarak görülmüş ve vizyon Kore ekonomisinin rekabetçiliğinin iş ortamının uluslararasılaştırılması yoluyla artırılması olarak belirlenmiştir. Bu vizyonun 3 adımlı bir strateji ve 7 farklı hedefle gerçekleştirilmesi öngörülmüştür:

– 2007: 7 Temel Hedefin Belirlenmesi

– Varlık yönetimi işletmelerini teşvik etmek

– Hafif finansal altyapıyı oluşturmak

– Özelleşmiş finansal hizmetleri geliştirmek

– Global finansal ağı güçlendirmek

– Kore Yatırım Kuruluşu’nu işler hale getirmek

– Yenilikçi yönetim ve denetim mekanizması geliştirmek

– İş ve yaşam koşullarını geliştirmek

– 2010: Varlık yönetimine yönelik finansal bir bölge oluşturmak

– 2015: Asya’yı finansal merkez olarak geliştirmek

2007 yılında eylem planının oluşturulmasının ardından 2008 ve 2009 yıllarında konferanslar düzenlenerek yeni bir vizyon ile projelerin nasıl gerçekleştirileceğine dair çalışmalar yürütülmüş, 2009’da ise Yeouido Seul Uluslararası Finans Merkezi (“Seoul IFC”) olarak ilan edilmiştir. Bu bölge aynı zamanda Küresel İş Bölgesi olarak seçilmiştir ve bölgenin yabancılara yönelik özel sağlık tesisleri, okullar ve günlük kullanım alanları ile donatılması planlanmaktadır. Şehir aynı zamanda daha iyi bir eğitim hizmeti sunmaya da odaklanmış durumdadır. Özellikle yabancı yatırımcılar ile çalışanların ailelerini ve çocuklarını rahatça getirebilmelerine özen gösterilmektedir. Bölgede 2011 yılı itibariyle 20 yabancı okul bulunmaktadır.

2000 yılından bu yana “Şehir Toplantıları” yapılarak yabancıların kent hakkındaki fikir ve görüşlerine başvurulmaktadır. Örneğin, 2008 yılında yapılan toplantıda yabancıların sağlık sigortası ile ilgili sorunları konuşulmuş ve yabancılara Ulusal Sağlık Sigortası Sistemine katılarak hastane faturalarını yurtdışı sağlık sigortası ile nasıl ödeyebilecekleri anlatılmıştır. Yeonnam, Seorae Village, Ichon, Yeoksam ve Itaewon-Hannam olmak üzere farklı bölgelerde yurtdışı yerleşiklerin sorunlarının çözümü için danışmanlık merkezleri bulunmaktadır.

Seul’ün uluslararası finans merkezi ilan edilmesinden sonra çeşitli değişikliklere gidilmiştir. Yeni sistemde yabancı şirketlerden istenilen lisanslar kaldırılmış, yerine raporlama getirilmiştir. Ayrıca yabancıların konut yatırımlarındaki limitleri de kaldırılmış ve yabancı para cinsinden tahvillerin çıkarılma süreçleri basitleştirilmiştir.

Genel Değerlendirme

Finans merkezlerine ilişkin sıralamada (GFCI) Seul, Eylül 2012 itibariyle 6. sırada, Asya Pasifik’te ise Hong Kong, Singapur ve Tokyo’nun ardından 4. sırada yer almaktadır (Tablo 32). Seul endekste Amsterdam, Dublin, Şangay ve Singapur ile birlikte “global diversified” grubunda yer almaktadır (İstanbul “transnational diversified” grubundadır).

Yukarıda belirtilen yabancılara yönelik olarak atılan adımların bir yansıması olarak, raporda “Batılıların yaşamak için Seul’ü yeterince çekici bulmadıklarının farkına varıldığı ve bunun değiştirilmeye çalışıldığı, ancak önlerinde daha uzun bir yol olduğu” ifade edilmiştir. Öte yandan Seul itibar/tanınırlığın sağladığı avantaj açısından endekste ilk sırada yer almaktadır.

İstanbul’a göre daha gelişmiş bir finans merkezi olan Seul’le işbirliği olanaklarının değerlendirilmesi ve karşılıklı iş bağlantılarının geliştirilmesinin İstanbul’a fayda sağlayacağı düşünülmektedir. İki ülke arasındaki tarihsel yakınlık da bu sürece katkı sağlayabilecektir.

Onuncu Kalkınma Planı 2014-2018 , Finansal Hizmetler Özel İhtisas Komisyonu Raporu