Bahreyn Off-Shore Finans Merkezi

Bahreyn Off-Shore Finans Merkezi

Bahreyn Off-Shore Finans Merkezi

Off-shore bankacılığı konusunda 1970’li yıllarda adından söz ettirmeye başlayan Bahreyn, Arap yarımadası ağırlıklı off-shore bir merkezdir. Ortadoğu’nun bu tarihlerdeki finans merkezi durumunda olan Lübnan’da başlayan iç savaş, siyasi ve ekonomik istikrar açısından çok duyarlı olan kıyı bankaları ve uluslararası bankacılık birimlerini, Lübnan’ı peyderpey terke mecbur etmiştir. Bahreyn’de tam bu noktada çıkış yakalamış ve bunu korumayı başarmıştır.

Petrol zengini ülkelerden müteşekkil bölgeye akan Petro-dolarlar, dolayısıyla oluşan fon fazlaları siyasi ve ekonomik istikrarsızlık nedeniyle gidecek yer aramışlardır. Ortadoğu bölgesinde bir finans merkezi kurma açısından lokalizasyon ve mali canlılık şartlarına sahip Bahreyn, bu durumu sonuç olarak çok iyi değerlendiren yegâne ülke olmuştur. Böylece Bahreyn, kıyı bankacılığı uygulamasında petrol zengini komşu ülkelerin potansiyelini değerlendirerek, off-shore bankacılığında çok kısa zaman içinde umulmadık gelişmeler sağlamış, 1980’li yıllarda bölgenin en önemli finans merkezi haline gelmiştir. Merkezin bu özelliği bugün de devam etmekte, arada geçen yıllarda özellikle 1984-1985 Körfez Harekâtı sırasında geçirdiği sarsıntıya rağmen, ülkenin finans ve kıyı bankacılığı konusunda kazanmış olduğu ün’e bir zarar gelmemiştir. Bu nedenle kıyı bankacılığı merkezlerinin incelenmesinde Bahreyn’in uygulamaları ve düzenlemeleri çok net ve başarılı olması açısından bilhassa incelenmektedir.

Gelişmiş sanayileşmiş batı ülkeleri dışında, kıyı bankacılığına zemin hazırlayan ülkelerin, daha önce de değinildiği gibi yüz ölçüm olarak oldukça küçük, tam sanayileşmemiş fakat getirdikleri liberal düzen itibariyle finans merkezi niteliğini taşıyan ülkeler olduğu, Bahreyn’in de bu prototipe uyan tipik bir ülke konumunda bulunduğu görülmektedir.
Bahreyn’in küçük bir ülke olması ve sınırlı bir ekonomik kapasiteye sahip bulunması nedeniyle, bu ülkede gelişen ekonomik faaliyetler iç ekonomiyi sınırlayıcı karakterde görülmemekte, bu sebeple faaliyetlerin dış ülkelere yönelik olmasına özen gösterilmektedir. Bununla birlikte bazı tehlikeleri beraberinde getirmiş, bölge ekonomisini mali ve finansal yapıyı korumaya yönelik bazı önlemler almaya yöneltmiştir. Dışa yönelik gelişme esnasında özellikle monater açıdan iç ekonomiyi (domestic economy) dış ekonomik güçlerin yönlendirmemesi konusunda önlemleri ihtiva emekte, Eurocurrencylerdeki faiz dalgalanmalarının bölgesel pazardaki hazır kredilere zararını önleyici reçetelerin tasarlanması ve hazırlanması konusunda sürekli çalışmalar yapılmaktadır.

Bahreyn’in sağladığı avantajları kullanan şirketlerin ya da bankaların bu avantajları suistimallerine engel olunması yönündedir. Vergi ya da diğer muafiyetlerden yararlanan banka veya banka dışı firmaların faaliyetlerini gerçekten Bahreyn’de yapmış olmaları gerekmekte, Bahreyn Merkez Bankası, merkezin yalnızca bir kayıt merkezi olmasına izin vermemektedir. Bu kararlarla Bahreyn, bir Bahama veya Cayman Adaları gibi, (Kıyı Bankacılık Ünitelerinin) muhasebe ofisine dönüşmesine meydan vermemektedir.

Finans merkezinin Bahreyn ekonomisine katkıları çeşitli yollardan gerçekleşmektedir. Kıyı bankacılığı birimlerinin Bahreyn’i yerleşim süreci hızlandıkça, yeni açılan birimlerin ödemek zorunda oldukları lisans ücretleri, çalıştırdıkları yerli ve yabancı personele ödedikleri maaş ücretleri cinsinden harcamalar artmaktadır. Bahreyn hükümetinin, bu bankacılık birimlerine sağladıkları telekomünikasyon hizmetleri karşılığında elde ettikleri gelirler, bankaların ve yabancı personelin işyeri ve konut giderleri, Bahreyn’in gelirlerini artırıcı yönde gelişmektedir.

Merkezde maliyetler diğer ülkelere kıyasla düşüktür. Uluslararası ticarette, transit ticarette, serbest bölge niteliğindeki limanlar, gümrük vergisi istisnaları, kurumlar ve gelir vergisinde düşük oranlar ile finansal işlemler ve gelirler üzerindeki vergi istisnaları, yabancı yatırımcılar açısından cazip bir merkez yaratmıştır.